جهانی‌شدن اقتصاد به صلح نرسید

«برانکو میلانوویچ»، اقتصاددان برجسته و از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران حوزه نابرابری جهانی، معتقد است برخلاف انتظارات دهه ۱۹۹۰، جهانی‌شدن اقتصاد یا گلوبالیزیشن نه‌تنها به کاهش تنش‌های بین‌المللی منجر نشد، بلکه اکنون زمینه‌ساز ظهور رقابت‌های ژئوپلیتیکی جدید شده است.
به گزارش روزنامه لوموند فرانسه، میلانوویچ، استاد اقتصاد دانشگاه شهری نیویورک و اقتصاددان سابق بانک جهانی، در گفت‌وگویی درباره تحولات اقتصاد جهانی توضیح می‌دهد که پس از پایان جنگ سرد، بسیاری تصور می‌کردند گسترش تجارت و ادغام اقتصادها، هم اختلافات ایدئولوژیک و هم منازعات سرزمینی را کاهش خواهد داد. اما امروز هر دو نوع تنش دوباره در حال بازگشت هستند.
به گفته او، دلیل اصلی این تحول در موفقیت خودِ جهانی‌شدن نهفته است. طی چند دهه گذشته، فاصله درآمدی میان کشورهای ثروتمند و کشورهای در حال توسعه به‌طور قابل توجهی کاهش یافته و صدها میلیون نفر در آسیا به طبقه متوسط پیوسته‌اند. اما همین روند، توازن قدرت اقتصادی جهان را نیز دگرگون کرده است.
میلانوویچ معتقد است رشد اقتصادی و فناوری آسیا، به‌ویژه چین، جغرافیای اقتصاد جهانی را تغییر داده و برای نخستین بار پس از دهه‌ها، برتری بلامنازع آمریکا را با چالشی جدی روبه‌رو کرده است. در نتیجه، رقابت میان واشنگتن و پکن به یکی از مهم‌ترین محورهای تنش در نظام بین‌الملل تبدیل شده است.
او همچنین به پیامدهای داخلی این تحول در کشورهای غربی اشاره می‌کند. از نگاه میلانوویچ، در حالی که طبقات متوسط و بالای کشورهای آسیایی مانند چین، هند و اندونزی به سرعت رشد کرده‌اند، بخش‌هایی از طبقه متوسط در کشورهای غربی جایگاه نسبی خود را در سلسله‌مراتب درآمدی جهان از دست داده‌اند.
به بیان دیگر، برخی از خانوارهای طبقه متوسط در اقتصادهای نوظهور اکنون درآمدی بالاتر از بخش‌هایی از طبقه متوسط در کشورهای توسعه‌یافته دارند؛ تغییری که به گفته این اقتصاددان، پذیرش آن برای بسیاری از جوامع غربی دشوار بوده و به نارضایتی‌های سیاسی و اجتماعی دامن زده است.
میلانوویچ نتیجه می‌گیرد که جهانی‌شدن، برخلاف وعده‌های اولیه، صرفاً به همگرایی اقتصادی منجر نشده، بلکه با جابه‌جایی مراکز قدرت اقتصادی از غرب به آسیا، رقابت‌های ژئوپلیتیکی تازه‌ای را نیز به همراه آورده است؛ رقابت‌هایی که امروز در روابط پرتنش میان قدرت‌های بزرگ جهان به‌وضوح دیده می‌شود.