بازار آتی نفت به ما دروغ می‌گوید

بازار نفت، درست مانند طبیعت، از خلأ بیزار است؛ اما اکنون با خلأ بزرگی دست‌ و پنجه نرم می‌کند. در حال حاضر، حدود ۱۵ میلیون بشکه در روز از عرضه جهانی نفت، یعنی معادل ۱۵ درصد تقاضای کل دنیا، در تنگه هرمز محبوس شده است.
این رقم همچنین بیانگر حجم نفتی است که از ذخایر جهانی برداشت شده تا جای خالی این اختلال را پر کند؛ طبق برآورد گلدمن ساکس، تاکنون حدود ۵۰۰ میلیون بشکه از ذخایر جهانی کاسته شده است. با ادامه این روند، این رقم تا ماه ژوئن به یک میلیارد بشکه خواهد رسید.
این بشکه‌های گمشده مانند یک خلا عمل می‌کنند؛ کسری عظیمی که حتی در صورت امضای توافق صلح و بازگشایی تنگه هرمز، تا مدت‌ها در سیستم نفت جهانی باقی خواهد ماند و اثرات آن حس می‌شود.
قیمت نفت خام برنت دوباره به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه بازگشته است، اما در مقایسه با ابعاد این اختلال، بازار به‌طرز عجیبی خوش‌بین است. این خوش‌بینی به‌ویژه در قراردادهای آتی بلندمدت که تولیدکنندگان بر اساس آن‌ها برای حفاری برنامه‌ریزی می‌کنند دیده می‌شود.
قیمت‌های سال ۲۰۲۷ تنها ۱۷ درصد رشد داشته‌اند، در حالی که قیمت قراردادهای ماه آینده ۴۳ درصد افزایش یافته است.
جنگ، بیشترین ضربه را به بخش کوتاه‌مدت می‌زند. این بزرگترین اختلال در بازار نفت از زمان بحران سوئز در سال ۱۹۵۶ است که آن هم ناشی از خوش‌خیالی پیروزی سریع در خاورمیانه بود. ۵۰۰ میلیون بشکه‌ای که در دو ماه گذشته از ذخایر برداشت شده، معادل ۶ درصد از کل موجودی‌های مشاهده‌شده جهان است.
برای درک بهتر، کافی است بدانیم در داده‌های تاریخی از سال ۱۹۸۸، این رقم شدیدترین کاهش دوماهه در ذخایر بوده است. تا ماه ژوئن، احتمالاً با کاهش ۱۰ تا ۱۲ درصدی ذخایر مواجه خواهیم بود که بسیار فراتر از تمام کاهش‌های قبلی است.
برداشت از ذخایر، نشانه فیزیکی یک بازار نفت تنگنازده است که در آن عرضه پاسخگوی تقاضا نیست و قیمت‌های آتی باید به تبع آن افزایش یابند. با این حال، قیمت‌ها از اوایل آوریل کاهش یافته‌اند، حتی با وجود اینکه با بسته ماندن تنگه هرمز، ذخایر همچنان در حال آب رفتن هستند. این امر نشان‌دهنده خوش‌بینی بازار به برقراری صلح پایدار و بازگشایی سریع مسیر تانکرهاست.
عوامل فنی نقش پررنگی در این نوسانات داشته‌اند. او می‌گوید صندوق‌های سرمایه‌گذاری که ابتدای سال موقعیت‌های خرید کمی در نفت داشتند، با شروع درگیری‌ها به سمت قراردادهای کوتاه‌مدت هجوم بردند که باعث جهش قیمت شد. اما نوسانات شدید از جمله آزادسازی ذخایر استراتژیک و اخبار غیرمنتظره در شبکه‌های اجتماعی باعث شد بسیاری از آن‌ها برای مدیریت ریسک یا شناسایی سود، فروشنده شوند. او هشدار می‌دهد اگر اوضاع خلیج فارس دوباره ملتهب شود، این ضربه‎‌گیر فنی دیگر کارساز نخواهد بود.
حتی اگر شرایط فعلی تغییر نکند، کاهش سریع ذخایر اگر متوقف نشود، موج دیگری از خرید را ایجاد خواهد کرد. در خوش‌بینانه‌ترین سناریو، حتی اگر تنگه هرمز همین فردا باز شود، ماه‌ها طول می‌کشد تا صف تانکرها تخلیه شود، ذخایر محلی به جریان بیفتد و چاه‌های بسته شده دوباره به تولید بازگردند؛ آن هم در حالی که مین‌روبی مسیر توسط ایران که خودش ماه‌ها زمان می‌برد باید انجام شود. در این مدت، همچنان از ذخایر کاسته خواهد شد.
ما هنوز با آن سناریوی خوش‌بینانه فاصله زیادی داریم؛ چرا که ایران، اسرائیل و ایالات متحده همچنان در حال تهدید یکدیگرند. نظرسنجی اخیر بانک فدرال رزرو دالاس از مدیران نفتی آمریکا نشان می‌دهد که ۸۰ درصد آن‌ها انتظار ندارند ترافیک تنگه هرمز تا قبل از آگوست به حالت عادی برگردد و ۴۰ درصد معتقدند این اتفاق به نوامبر یا بعد از آن می‌کشد.
هرچه این خلأ بزرگ‌تر شود، پر کردن دوباره ذخایر پس از بازگشت به شرایط عادی، زمان بیشتری خواهد برد. قیمت‌های نفت در طول منحنی باید به‌گونه‌ای افزایش یابد که یا تولید مازاد را تشویق کند و یا تقاضا را سرکوب کند.
ما نمی‌دانیم چه نقطه‌ای باعث وحشت دوباره و خرید هیجانی در بازار آتی می‌شود: یک میلیارد بشکه کسری؟ دو میلیارد؟ تنها چیزی که می‌دانیم این است که بازار نفت همیشه تا لحظه آخر واقعیت را نمی‌پذیرد؛ درست مانند سال ۲۰۲۰ که حتی چند هفته قبل از آنکه قیمت نفت نیویورک به عدد منفی برسد، بازار همچنان عمق فاجعه کرونا را باور نکرده بود. واقعیت در بازار نفت، نه با طلوع آرام، بلکه معمولاً با یک انفجار ناگهانی نمایان می‌شود.