بانک‌داری فراساحلی؛ راهکار تجارت ایران خارج از اشراف آمریکا

ایران می‌تواند با استفاده از بانک‌داری فراساحلی که امکان تسویه دوجانبه و چندجانبه بدون عبور مستقیم از سیستم مالی آمریکا و اروپا را فراهم می‌کند، بخشی از تجارت خارجی و نقل‌وانتقالات ارزی خود را از زیر سایه تحریم‌ها خارج و تحریم‌های مالی را بی‌اثر کند.
اهمیت اتخاذ سیاست فعالانه در حوزه نقل و انتقالات بین المللی ارزی جهت خنثی و بی اثر کردن تحریم‌ها مورد تاکید کارشناسان بوده است. در این گزارش به بانکداری فراساحلی که یکی دیگر از مسیرهای پیش روی بانک مرکزی برای نقل و انتقالات ارزی است، اشاره می‌شود.
بانکداری فراساحلی یک سازوکار بانک‌داری است که معمولا در مناطق آزاد شکل می‌گیرد. این بانک‌ها خدماتی مانند نگه‌د‌اری ارزهای خارجی، انتقال بین‌المللی پول، تأمین مالی تجارت خارجی و تسویه‌ی معاملات فرامرزی را انجام می‌دهند.
به عبارت دیگر بانک‌داری فراساحلی همان خدمات بانک‌داری متعارف را انجام می‌دهد با این تفاوت که بانک‌های فراساحلی بانک‌هایی هستند که مقررات آسان‌تری در جذب و انتقال منابع نسبت به بانک‌های معمولی دارند. برای مثال شناخت مشتری (KYC ) الزامات ضعیف‌تری دارد و افتتاح حساب برای تجار و افراد خارجی راحت‌تر امکان‌پذیر است.
در اقتصاد جهانی امروز، بانک‌داری فراساحلی یکی از ابزارهای مهم برای تسهیل تجارت خارجی، مدیریت ریسک ارزی، دور زدن محدودیت‌های جغرافیایی مالی و افزایش انعطاف‌پذیری در تسویه‌های بین‌المللی محسوب می‌شود.
مهم‌ترین ویژگی بانک‌های فراساحلی افتتاح حساب و انتقال پول درون بانکی با ارزهای رایج از جمله دلار و یورو امکان‌پذیر است که به آن یورودلار (دلار و یوروی غیر مستقیم) می‌گویند.
در این صورت تجار ایرانی و خارجی امکان داشتن حساب در این بانک‌ها را خواهند داشت و تسویه‌ی بین این اشخاص در همین بانک انجام می‌شود. در صورتی که تسویه درون بانکی نباشد و شخصی بخواهد دارایی خود را برداشت نماید، این برداشت می‌تواند در غالب نفت، فلزات پر کاربرد، طلا و ... باشد.
یکی از مهم‌ترین کاربردهای بانک‌های فراساحلی، امکان تسویه دوجانبه یا چندجانبه بدون عبور مستقیم از سیستم مالی آمریکا یا اروپا است. در این حالت، بانک فراساحلی مانند یک «مرکز تسویه بین‌المللی» عمل می‌کند.
علیرغم اهمیت بانک‌داری فراساحلی تاکنون از مزایای آن غفلت شده است و بر این اساس ضروری است ایران با بهره‌گیری از بانک‌های فراساحلی موجود و حتی ایجاد بانک فراساحلی جدید متناسب با نیاز تجارت خارجی خود، گام در مسیر بی‌اثر کردن تحریم‌های ارزی بگذارد.